Kurul Mülakatları
Kurul mülakatı, adayın havacılık bilgisini, operasyonel farkındalığını ve karar alma yaklaşımını değerlendiren çok yönlü bir görüşme formatıdır. Genellikle İngilizce ağırlıklı yürütülen bu mülakatlar kaptan pilot, insan kaynakları temsilcileri ve operasyon yöneticilerinden oluşan bir kurul tarafından gerçekleşir.
Adaylardan temel havacılık prensipleri, acil durum prosedürleri, uçuş emniyeti ve CRM uygulamarı hakkında teknik bilgi sahibi olmaları beklenir. Aynı zamanda gerçek kazalar ya da vaka örnekleri üzerinden yapılan analizler adayın muhakeme gücü ve teknik bilgilerini de ölçmeye yarar.
Bu mülakat sürecinde güçlü bir teknik altyapı kadar, stres altındaki iletişim becerisi ve profesyonel furuş da değerlendirme kriterleri arasındadır.
Mülakatta çıkabilecek teknik soru örnekleri
- Steril Kokpit nedir?Eve dönüş sendromu (Get-Home-Itis) nedir? CRM açısından riskleri nelerdir?
- CRM nedir?
- CRM Bileşenleri nelerdir?
- CRM Kaynakları nelerdir?
- Güç Mesafesi nedir?
- Bernoulli Prensibi nedir?
- Angle of attack nedir?
- Flaplar ne işe yarar? Takeoff ve landing’de flap kullanımı neden değişir?
- Boieng ve Airbus farkları nelerdir?
- Pitot tüpü ne işe yarar? Pitot tıkanırsa ne olur
Okuduğum raporlara göre, Lion Air’in 2018’de yaşanan kazasından bahsedebilirim. Bir Boeing 737 MAX, 1–1.5 saatlik bir iç hat uçuşu için hazırlanmıştı. Uçak, Cakarta’dan Bangka Adası’na gitmek üzere planlanmıştı. Kalkış öncesi kontrolde, yardımcı pilotun hız göstergesi 80 knot, kaptan pilotun göstergesi ise 78 knot gösteriyordu. Arada küçük bir fark olduğu buradan anlaşılıyormuş. Kalkış gerçekleştikten sonra, kaptan pilotun lövyesi titremeye başlamış; ancak uçak zaten pistten ayrılmış. Tırmanış esnasında, kaptan ve yardımcı pilotun hız göstergeleri arasındaki fark giderek artmış.
Yardımcı pilot, kaptan pilota havalanılan meydana geri dönmeyi düşünüp düşünmediğini sormuş; fakat kaptan bir yanıt vermemişti. Uçak 1000 feet seviyesindeyken, yardımcı pilot altimetrenin de farklılık gösterdiğini belirtmiş. Handbook üzerinden gerekli adımları uygulamışlar; ancak problem devam etmişti. Pilotlar, irtifa değişimlerinde düzensiz yükselip alçalma yaşamış ve göstergeler hâlâ farklılık göstermeye devam etmiş. Boeing 737 MAX uçaklarında bulunan MCAS (Maneuvering Characteristics Augmentation System) sistemi nedeniyle uçak, burnunu aşağı doğru bastırmaya devam etmiş. Kalkıştan sadece 11 dakika sonra, uçak yüksek hızla Java Denizi’ne çakılmış.
Tabii ki bu süreçte MCAS yazılımıyla ilgili teknik problemler yadsınamaz. Ancak CRM eksiklikleri açısından bakıldığında, sürecin ilk aşamasında first officer’ın, kalktıkları havalimanına geri dönme talebini kaptan pilota iletememesi, bize güç mesafesinin ne kadar kritik olduğunu hatırlatıyor.
Ayrıca kalkış sırasında farklılık gösteren göstergelerin fark edilmemesi de, durumsal farkındalığın ne kadar hayati bir CRM bileşeni olduğunu ortaya koyuyor.
Umarım bir daha hiçbir kaptanımızın ve yolcumuzun başına böyle bir durum gelmez.
Bu olayla birlikte, havacılıkta yaşanan en ufak bir aksaklığın bile nasıl büyük olumsuzluklara yol açabileceğini bir kez daha görmüş olduk.
Ben kendimce çıkarımlarımı daha dikkatli olmam ve durumsal farkındalığımı geliştirmek amacıyla adımlar atmaya devam ediyorum.